على اصغر شميم
107
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
محمد صادق وقايعنگار را با احمد چلبى به بغداد فرستاد تا دربارهى عبد الرحمان با على پاشا مذاكره كند ولى على پاشا به سخنان وقايعنگار و دستورات فتحعلى شاه وقعى نگذاشت و خالد پاشا را به حكومت شهر زور منصوب نمود . امان اللّه خان اردلان به امر شاه ، عبد الرحمان را كه در تهران به حضور شاه رسيد و با خلعتهاى گرانبها به سنندج بازگشته بود ، به قوى قهريه در شهر زور مستقر گردانيد و خالد پاشا دست نشاندهى پاشاى بغداد را از آنجا راند و اين مسئله مقدمات لشكركشى و جنگهاى ممتدى را بين قواى ايرانى و عثمانى در غرب فراهم ساخت و زيان معنوى اين جنگها براى ايران كه سرگرم نبرد با روسيه بود ، بيش از لطمهاى بود كه به دولت عثمانى وارد آمد . جنگ مريوان 1221 هجرى قمرى فتحعلى شاه براى حفظ سرحدات غرب از تجاوز قواى عثمانى و سركوب كردن شورشها و طغيانهاى محلى پسر دوم خود محمد على ميرزا دولتشاه « 1 » را با چند تن از سرداران لايق از قبيل ابراهيم خان دولوى قاجار و محمد على خان شامبياتى و عدهاى سپاه به مغرب فرستاد و حكومت كليهى ولايات غربى ايران را از مغرب آذربايجان تا بصره به فرزند خود واگذاشت . دولتشاه در جمادى الاولى سال 1221 هجرى قمرى از راه قزوين و همدان به طرف كرمانشاهان حركت كرد و هنگامى كه در همدان بود ، على پاشا حاكم بغداد با 000 / 30 نفر سپاهى تا زهاب « 2 » ( در مغرب كرمانشاهان ) پيش راند و از آنجا خواهرزاده خود سليمان پاشاى كهيا را با 000 / 15 تن سوار عرب و گرجى به شهر زور فرستاد . عبد الرحمان دستنشاندهى ايران در شهر زور تاب مقاومت نياورد و شهر را رها كرد و به سنندج گريخت . على پاشا به پيشروى خود ادامه و تا نزديكى پاطاق پيش آمد و چون همان اوقات لشكرى به سردارى نوروز خان ميربار از طرف فرماندهى قواى ايران در آذربايجان به طرف كردستان در حركت بود على پاشا براى آنكه از وصول لشكر مزبور به ناحيه شهر زور جلوگيرى كند راه شمال را پيش گرفت و در كنار رود
--> ( 1 ) - چنين روايت مىكنند كه وقتى محمد على ميرزا كودك بود آغا محمد خان از او پرسيد اگر شاه شود چه كار خواهد كرد . محمد على ميرزا جواب داد من شما را خواهم كشت . اين جواب جدى باعث شد كه عباس ميرزا كه پسر دوم بود به وليعهدى فتحعلى شاه انتخاب شود . « تاريخ ايران ، سرپرستى سايكس ، جلد دوم » روايت سايكس ساختگى است زيرا به نقل منابع معتبر داخلى عباس ميرزا فرزند ارشد و محمد على ميرزا فرزند دوم فتحعلى شاه بوده است . ( 2 ) - اين كلمه امروز به غلط « ذهاب » نوشته مىشود .